U galeriji Narodnog muzeja Valjevo otvorena je arheološka izložba „ANIMALIA et POPULUS – životinje i ljudi – suživot posvedočen arheološkim zapisom”, koja kroz originalne eksponate, replike i prateći edukativni materijal prikazuje kako se odnos čoveka i životinja menjao tokom više od deset hiljada godina – od praistorije do poznog srednjeg veka.
Izložba u muzeju
Izložba je realizovana u organizaciji Narodnog muzeja Zrenjanin, u saradnji sa Zavičajnim muzejom Ruma, kao deo obeležavanja Godine arheologije. Nastala je zajedničkim radom velikog broja stručnjaka iz cele Srbije, a Valjevo je deveti grad u kojem je predstavljena, nakon gostovanja u Biblioteci grada Beograda i još osam muzeja širom zemlje.
Posetioci imaju priliku da vide predmete iz fondova čak 11 muzeja, među kojima je i Narodni muzej Valjevo. Reč je o eksponatima različitih oblika i namene koje povezuje motiv životinje – bilo da su prikazane stvarne vrste ili mitološka i fantastična bića. Kroz njih se prati razvoj odnosa čoveka prema životinjama – od lova i ribolova, preko pripitomljavanja i korišćenja u poljoprivredi, transportu i ratovanju, do njihove simboličke uloge u religiji, umetnosti i svakodnevnom životu.
Otvaranje izložbe
Autorka izložbe, arheolog dr Divna Gačić, podsetila je da je ideja o ovakvoj postavci sazrevala godinama pre nego što je okupila široku arheološku zajednicu, koja danas obuhvata 41 instituciju. Istakla je da izložba, osim istorijske, nosi i snažnu savremenu poruku, podsećajući na nekadašnji skladniji odnos čoveka i prirode u vremenu kada su ekološki izazovi sve izraženiji.
Na značaj same teme ukazala je i dr Marija Jeremić iz Arheološkog instituta u Beogradu, koja je govorila o arheozoologiji – naučnoj disciplini koja proučava životinjske ostatke pronađene na arheološkim lokalitetima i na osnovu njih otkriva kako su ljudi koristili životinje kroz istoriju. Prema njenim rečima, u pripremi izložbe učestvovali su stručnjaci iz 41 ustanove koje se bave arheološkim istraživanjima i zaštitom kulturnog nasleđa, što ovu postavku čini jednim od najvećih zajedničkih projekata domaće arheološke zajednice.
Izložba je podeljena u dve tematske celine. Prva prikazuje životinje kao izvor hrane, sirovina i radne snage, dok druga govori o njihovom mestu u umetnosti, simbolici i svakodnevnoj kulturi. Posetioci mogu da vide predmete izrađene od kože, kostiju, rogova i vune, ali i umetnička dela inspirisana životinjskim svetom.
Hronološka priča počinje u mezolitu, najstarijim prikazima riba sa lokaliteta Lepenski Vir, a jedan od najvrednijih eksponata je čuvena skulptura „Praroditeljka”, nastala pre oko osam hiljada godina i ubrojana među najznačajnija dela evropske praistorijske umetnosti.
Posetioci izložbe
Neolitski period predstavljen je keramičkim figurinama divljih i domaćih životinja, među kojima se izdvaja riton u obliku bika iz zbirke Narodnog muzeja Valjevo. U delu postavke posvećenom metalnom dobu dominira motiv ptice, koja je imala važno mesto u tadašnjim verovanjima i simbolici zagrobnog života.
Rimski period donosi realističnije prikaze životinja na skulpturama, mozaicima, freskama, novcu i drugim predmetima, svedočeći o njihovoj raznovrsnoj ulozi – od kućnih ljubimaca i svetih životinja do učesnika u gladijatorskim igrama. Završni deo izložbe posvećen je srednjem veku, kada životinje dobijaju izraženu hrišćansku simboliku, pa se pojavljuju motivi ribe, pauna, jagnjeta i golubice kao važni elementi religijske ikonografije.
Zainteresovani posetioci ovu zanimljivu i edukativnu izložbu u galeriji Narodnog muzeja Valjevo mogu da pogledaju do kraja avgusta.